OPEN BRIEF AAN HET NHG

Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) is een gerespecteerde wetenschaps review maatschappij van en voor huisartsen in Nederland. Om het inschatten van medische spoedeisendheid door huisartsen en triagisten in de brede praktijk van alle dag (triage) te bevorderen, probeert het NHG het gebruik van de methode ABCDE (intensive care, BLS/ALS) voor dit doel ingang te doen vinden. De ABCDE methode staat voor stricte beoordeling van het slachtoffer of de spoedpatiënt aan de hand van ‘airway, breathing, circulation, development,  environment’ en wel in deze volgorde. Het NHG stelt dat deze methode geschikt is voor genoemde triage. Het bevordert dit ondermeer door het geven van cursussen, tijdschriftaankondigingen, trainingen en congressen en wordt zwaar gesubsidieerd door de overheid. Zonde van het geld. Het is duidelijk een pad van innovatie waarin (wereldwijd) nog geen overeenstemming bestaat: welke zijn de behoeften van hulpverleners, mantelzorgers en patiënten in de brede spoedzorg in de praktijk van alledag? Aan het veld is over deze keuze voor ABCDE geen inhoudelijke verantwoording afgelegd noch instemming gevraagd.

Tegen deze ontwikkeling bestaan grote inhoudelijke bezwaren. Er is sinds 2005 een reuze alternatief voor handen: het systeem B·A·C·Bl·P·T, dus ‘bewustzijn, ademhaling, circulatie, bloedverlies, pijn, temperatuur’ in deze volgorde en klaar voor gebruik.

Huisartsen en andere breed georiënteerde hulpverleners in de spoedzorg houden van het werken voor mensen die lijden aan bewustzijn, ademhaling, bloedsomloop, zichtbaar bloedverlies, pijn of veranderde lichaamstemperatuur. Deze bioverschijnselen vormen de biorealiteit die niet alleen bepalend is voor urgentie, maar ook voor vervoerswijze en voor plaats van afhandeling van de patiënt. Huisartsen spreken graag de taal van mensen. Mensen spreken in termen van deze biorealiteit en niet in begrippen als ABCDE. ABCDE staat verder af van de concrete werkelijkheid, vergt interpretatie en vergoot de kans op fouten. Het hanteren van B·A·C·Bl·P·T kent deze nadelen niet.

De ABCDE methode is ongeschikt voor telefonische, dus blinde triage. Het is ondoenlijk om in een spoedsituatie telefonisch verschil te maken tussen kortademigheid vanwege een luchtwegprobleem (airway) danwel vanwege ademhaling (breathing). Typisch een intensive care verhaal, waar dit wél moet. Nadelig in geval van telefonische triage is dat niet ten eerste bewustzijnsdaling gecheckt wordt. Immers de patiënt is niet zichtbaar noch onder handbereik in tegenstelling tot op de intensive care of in de ambulance. Het versufde oude dametje van drie hoog achter met verhoging en een kuchje heeft wel een pneumonie. Aangehaald mag worden de gewijzigde richtlijnen van de Reanimatie-raad (2006). Deze heeft een publiciteitscampagne gestart met de slogan “Bewustzijn afwezig? Ademhaling afwezig? Start de resuscitatie.” Ook hier dus ‘bewustzijn’ voorop. In de praktijk zal niemand het in zijn hoofd halen een patiënt te behandelen zonder zijn gezicht te hebben gezien. Benoem dat dan ook! De ABCDE methode sluit ook niet aan bij de gangbare ‘capita selecta spoedzorg voorzien van een  urgentiedimensie’ oftewel de NHG-Telefoonwijzer. Ingezien moet worden dat het inschatten van spoedeisendheid dwars door alle specialismen loopt, los van het loket staat, los van het tijdstip van de dag, los van aanwezige ziekte, zelfs niet bepaald wordt door de gepresenteerde klacht of diagnose, maar door het toestandsbeeld waarin de patiënt verkeert.

Tevens sluit ABCDE niet aan bij de beleving van de patiënt of van omstanders. Pijn of koorts worden gezien als urgentietekenen, maar zijn dit ook vaak in combinatie met andere verschijnselen. Om dezelfde reden is ABCDE niet volledig. ABCDE omvat voor triage gewoonweg een te smal en vaag spectrum. Te abstract ook. Dat pijn niet relevant zou zijn voor medische urgentie wordt beantwoord door de vraag: welke arts in Nederland schrijft de behandeling van koliekpijn pas voor één uur na melding? Geen enkele. Want voordien hebben omstanders opnieuw de telefoon gepakt. Spreken in termen van B·A·C·Bl·P·T is praten in je moederstaal: suf, kort van adem, slap, bloed!, pijn, koorts. Triage werkt bottom-up.

ABCDE is eigenlijk ontworpen voor monitoring en behandeling van de vitaal bedreigde patiënt onder handbereik. Het leent zich niet voor eenduidig ordenen ten behoeve van urgentieinschatting, voorrang, overdracht en registratie in de gehele spoedzorg. Als huisarts heb ik liever rapportage van de wijkverpleegkundige, doktersassistent of triagist in termen van B·A·C·Bl·P·T dan in interpretaties van ABCDE. Biologisch, da’s pas logisch!

Geconcludeerd kan worden: B·A·C·Bl·P·T heeft de maximale sensitiviteit die ABCDE mist en is toch specifiek genoeg voor alle situaties.

Klik op <vervolg> voor het vervolg van de open brief.

 

 

 

 

 

 

 

 

Fax: 0475-301344  Post: Kerkstraat 91 6104 AB Koningsbosch E-mail: dokter.korthals@hetnet.nl

Tekstvak: Ons adres: